طرح HSE (HSE PLAN)

طرح hse

طرح HSE (HSE PLAN) مخفف health، safety و Environment PLAN که به معنی طرح ایمنی‌، بهداشت و محیط زیست‌ است. در این طرح که در گروه استاندارهای ایمنی و بهداشت حرفه ای است، نکات‌، الزامات‌، فرآیندها و ساختار مرتبط با ایمنی‌، بهداشت شغلی و محیط زیست تهیه و تدوین می‌شود.کارفرماها و شرکت‌هایی که در مناقصه شرکت‌ می‌کنند طرح HSE (HSE PLAN) نیاز دارند، زیرا یکی از موارد مورد نیاز برای برنده شدن در مناقصات‌ است. کلیه پیمانکاران در زمان مناقصه این طرح را به کارفرما ارائه‌ می‌نمایند.

در طرح HSE (HSE PLAN)چه الزاماتی باید لحاظ شود؟

در تهیه طرح HSE (HSE PLAN) باید کلیه الزامات شامل الزامات قانونی‌، الزامات ایمنی‌، الزامات بهداشتی‌، الزامات زیست محیطی‌، الزامات بهداشت محیط‌، الزامات مصرف منابع‌، الزامات تجهیز کارگاه‌، الزامات بازسازی محیط و جمع‎آوری کارگاه‌، فهرست مخاطرات عمده پروژه‌، الزامات ساختار نیروی انسانی و روش‌های اجرایی لحاظ شود.

این طرح به عنوان مبنایی برای سیستم مدیریت ایمنی، بهداشت و محیط زیست در پروژه است. تمامی کارکنان نیز موظف به رعایت كليه روابط ذكر شده در این طرح‌ هستند.

چرا باید طرح HSE (HSE PLAN)را مستقر کنیم؟

رضایت کارفرما، تنوع امور پروژه‌ها و پیچیدگی مدیریت بر آن‌ها، پیچیدگی فعالیت‌ها به دلیل ماهیت آن‌ها، تسهیل و بهبود دستورالعمل‌ها و روش‌های اجرایی، استفاده بهینه از کلیه منابع سازمان شامل نیروی انسانی‌، تجهیزات و ماشین آلات، یکپارچه‌سازی و ایجاد زبان مشترک بین کلیه واحدهای زیرمجموعه تحت نظارت، بهبود مدیریت ریسک‌های زیست محیطی و بهداشت شغلی، ایجاد آمادگی در وضعیت‌های اضطراری، ارتقاء سطح ایمنی و بهداشت فردی و عمومی و همچنین رعایت موازین زیست محیطی و بهداشتی از دلایل نیاز به طرح HSE (HSE PLAN) است.

مزایای استقرار طرح HSE (HSE PLAN)

این مزایا شامل این موارد است: شناخت کافی از عوامل بالقوه آسیب‏ رسان در محیط کار، ایجاد بستر مناسب برای بهبود بهره‌وری و تعالی سازمان، ایجاد ساختار مشخص برای مدیریت HSE و تعیین مسئولیت‌ها، هدفمند و یکپارچه کردن سیستم مدیریت بهداشت، ایمنی و محیط زیست، ایجاد بستر مناسب برای بهبود مستمر HSE در سازمان، ارزیابی موثر ریسک‌ها و کاهش آن‎ها به منظور کنترل حوادث و کاهش زیان‌های مستقیم و غیرمستقیم ناشی از آن‌ها، ایجاد انگیزه در کارکنان به دلیل اعتماد آن‌ها نسبت به مدیریت، به‌واسطه تلاش برای ایجاد محیط کاری ایمن، ایجاد زمینه مناسب برای استفاده توان فکری بالقوه کارکنان برای تقویت مدیریت HSE، فراهم شدن زمینه‌های رقابت سالم و موثر، امکان خودارزیابی سازمان برای تطبیق با یک سیستم مدیریت HSE

کاهش زیان‌های ناشی از حوادث شامل کاهش چه مواردی می‌شود؟

کاهش زیان‌های ناشی از حوادث شامل این موارد می‌شود: خسارت ناشی از توقف کار، هزینه‌های مربوط به درمان، اتلاف وقت در اثر کار نکردن فرد / افراد حادثه دیده ، اتلاف وقت به‌واسطه نگرانی‌های حاصل از تبعات حادثه و امدادرسانی، میزان پرداخت غرامت‌های از کارافتادگی دائم‌، موقت و یا مرگ کارکنان، میزان خرابی دستگاه یا اتلاف مواد و در نتیجه ضایعات کمتر در تولید، هزینه آموزش کارکنان جدید که جایگزین کارکنان حادثه دیده‌

چرا طرح HSE (HSE PLAN) برای سازمان لازم است؟

به حداقل رساندن حوادث، بيماري‌هاي شغلي و عوارض زيست محيطي، كاهش دادن و به حداقل رساندن هزينه‌هاي بيمه‌اي، ايجاد سيستم مميزي آموزش و امور فرهنگي، تعهدپذيري سازماني، ايجاد نظام تشويقي، تغيير در نگرش، ايجاد ارتباط درون و برون سازمانی و بهبود مستمر از جمله دلایلی است که نشان می‌دهد چرا یک سازمان به طرح HSE (HSE PLAN)نیاز دارد.

طرح HSE (HSE PLAN)چه خدماتی ارائه می‌کند؟

طراحی و تدوین سیستم مدیریت مذکور و برنامه‌ریزی جهت اجرا از قبیل : نظارت بر برگزاری دوره‌های آموزشی‌، تهیه برنامه‌های آموزشی و تعیین اثربخشی و ارزیابی آن‌ها، نظارت بر انجام آموزش‌های پرسنلی که به تازگی استخدام شده‌اند، تهیه و تدوین خط مشی سیستم، تهیه و تدوین چارت سازمانی، شرح وظایف و اختیارات با توجه به الزامات استاندارد موضوع قرارداد، تهیه و تدوین HSE PLAN، روش‌های اجرایی‌ و دستورالعمل‌های کار فرماهای مربوطه، انجام یک دوره ممیزی داخلی بر اساس الزامات استاندارد، تهیه گزارش ممیزی به تفکیک هر واحد و اعلام گزارش به مدیرعامل، انجام بازدیدهای ایمنی بهداشت و محیط زیست، انجام هماهنگی و معرفی یک شرکت مجاز و تایید صلاحیت‌دار جهت اندازه‎گیری عوامل زیان‌آور محیط کار و تحلیل گزارشات و انجام اقدامات لازم، انجام هماهنگی بر انجام معاینات پزشکی دوره‌ای پرسنل و تجزیه و تحلیل و ارائه گزارش، انجام هماهنگی جهت بازرسی ایمنی تجهیزات و تحلیل گزارشات و انجام اقدامات لازم، تعیین اهداف کیفی، ایمنی و بهداشت و همچنین برنامه‌های اجرایی آن‌ها، تعیین رویه‌های پایش، اندازه‌گیری و تحلیل مشخصه‌های کلیدی عملیات و اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه، توصیه اقدامات اصلاحی و رفع عدم انطباق‌ها، انجام امور مربوط به اقدامات پیشگیرانه، انجام امور مربوط به ارزیابی انطباق با قوانین و مقررات، شناسایی و ارزیابی خطرات محیط کار و اقدامات کنترلی جهت کاهش و یا حذف آن‌ها، شناسایی عوامل زیان‎آور محیط کار، تجزیه و تحلیل شبه حوادث، حوادث و تعیین شاخص، طرح‌ریزی شرایط اضطراری در محیط کار و هماهنگی برگزاری مانور، پیگیری ورودی‌های جلسه بازنگری مدیریت، جمع‌بندی گزارشات‌، انجام یک دوره بازنگری مدیریت به همراه مدیران و تهیه صورتجلسه تصمیمات از جمله خدماتی است که طرح HSE (HSE PLAN) در یک سازمان ارائه می‌دهد.

IWA2 – سیستم مدیریت کیفیت در آموزش

گواهینامه انطباق IWA2

گواهینامه انطباق IWA2 متشکل از اصول به‌کارگیری QMS یا ISO 9001 در سازمان‌های آموزشی است. اصول گواهینامه انطباق IWA2  حاوی موافقت‌نامه کارگاهی بین‌المللی است و تغییری در ویژگی‌های QMS یا گواهینامه ISO 9001 ایجاد نمی‌کند. این اصول ارائه‌دهنده رهنمودهایی در دامنه گسترده موضوعات مختلف در بهبود مستمر عملکرد سازمان‌های آموزشی و کارایی آن‌ها است.

استاندارد و گواهینامه انطباق IWA2 به‌عنوان استاندارد مدیریت امور آموزشی در سازمان‌های کاملا آموزشی کاربرد دارد. این موضوع به این معناست که در بین سازمان‌ها، موسساتی از نوع خصوصی و یا دولتی وجود دارند که وظیفه ارائه خدمات آموزشی به سایر سازمان‌ها را به عهده دارند و فرآیند آموزش از وظایف اصلی آن‌ها است. اما موسسات و سازمان‌هایی که در حال نیازسنجی، برنامه‌ریزی و اجرای آموزش برای کارکنان خویش هستند، جهت بهسازی روند حرکت نیاز است تا کماکان از ISO 10015 تبعیت کنند.

هدف از اجرای سیستم مدیریت کیفیت در آموزش

اجرای استاندارد IWA2 و اخذ گواهینامه انطباق IWA2 به تحقق بهتر اهداف آموزش کمک می‌کند. ارائه آموزش برای بهبود مهارت‌ها و دانش کارکنان امری بدیهی است که در سیستم مدیریت کیفیت در آموزش باید مدنظر قرار گرفته شود. مهم است که آموزش‌ها بر مبنای علمی استوار باشند و فرآیندهای مربوط به آن‌ها استاندارد شود. با استاندارد کردن فرآیند آموزش تا حدود زیادی نتایج و اثرات آن برای سازمان تضمین‌شده خواهد بود. برای جهت‌دار کردن آموزش و حرکت نظام‌مند استانداردهای مختلفی وجود دارد که هرکدام از این استانداردها به بهبود کیفیت فرآیندهای آموزش کمک می‌کند.
محورهای استاندارد IWA2

استاندارد و گواهینامه انطباق IWA2 مشتمل بر هشت محور اصلی است که عبارتند از دامنه کاربرد، مرجع‌های هنجاری، اصطلاحات و تعاریف، نظام مدیریت کیفیت در سازمان آموزشی، مسئولیت مدیریت در سازمان آموزشی، منابع انسانی، تحقق خدمات آموزشی و سنجش، تحلیل و بهبود در سازمان آموزش.

اخذ گواهینامه انطباق IWA2  برای سازمان‌های آموزشی امری ضروری است که در کنترل و استانداردسازی فرآیندهای جاری آن‌ها کاربرد دارد. آثار و دستاوردهای سیستم مدیریت کیفیت در آموزش به تحقق بهتر اهداف آموزش کمک می‌کند. امروزه ارائه آموزش برای بهبود مهارت‌ها و دانش کارکنان به امری بدیهی تبدیل شده است. مهم آن است که آموزش‌ها بر مبنای علمی استوار و فرآیندهای آن استاندارد گردد.

با استفاده از سیستم مدیریت کیفیت در آموزش و ارائه گواهینامه انطباقIWA2 می‌توان کلیه فرآیندهایی که مستقیم یا غیرمستقیم بر خدمات آموزشی قابل‌ارائه تاثیرگذارند، تحت کنترل قرار داد تا اطمینان حاصل شود که خدمات ارائه شده، نیازها و انتظارات آموزش‌گیرندگان و مراجع قانونی را برآورده می‌کند یا خیر.

هدف از اجرای سیستم مدیریت کیفیت در آموزش

مزایای استاندارد IWA2

استاندارد و گواهینامه انطباق IWA2 دو مزیت اصلی دارد:

این استاندارد مبتنی بر مفاهیم فرآیندمدار استانداردهای سری جدید 9001 ISO بوده و به راحتی برای سازمان‌هایی که ابزارهای کیفی مرتبط با استاندارد را به کار می‌برند قابل درک است. استاندارد سیستم مدیریت کیفیت آموزش، مشابه با ابزار مدیریتی عمل می‌کند تا اطمینان حاصل شود که آموزش از لحاظ استفاده از منابع (پول، زمان و انرژی) به خوبی سازماندهی شده و در پر کردن فاصله عملکرد موجود و مطلوب موثر است.

دومین مزیت گواهینامه انطباق IWA2 این است که به صورت ویژه پرورش‌مدار است و در حوزه فناوری آموزش و یادگیری سازمانی بسته به شایستگی‌های مورد نیاز شرکت یا سازمان، راهنمایی خاصی ارائه می‌دهد. از دیگر مزایای این استاندارد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • بهبود مستمر در فرآیند آموزش و دستیابی به توان رقابتی داخلی و خارجی در حیطه آموزشی و فناوری
  • توانمندسازی نیروی انسانی در همه سطوح و افزایش خلاقیت و نوآوری با ارزشیابی مستمر
  • بهبود بهره‌وری، کارایی و جلوگیری از منسوخ‌شدن مهارت‌ها
  • بهبود دانش، نگرش و مهارت افراد و همچنین بهبود سرانه فضای آموزشی و پژوهشی
  • کاهش هزینه‌های کیفیت ناشی از ارائه هر چه بهتر ابزارهای آموزشی توسط سازمان ارائه‌دهنده خدمات آموزشی

بندهای استاندارد IWA2

این استاندارد پنج بند اصلی دارد و هر بند شامل الزامات یا زیربندهای مخصوص خود است. در ادامه به بندهای اصلی گواهینامه انطباق IWA2  اشاره می‌کنیم:

بند اول استاندارد IWA2 به نظام مدیریت کیفیت در سازمان‌های آموزشی و مباحثی چون مستندسازی، کنترل مستندات و سوابق می‌پردازد و مستندسازی را لازمه استقرار چنین استانداردی می‌داند.

بند دوم استاندارد به مسئولیت مدیریت در سازمان آموزشی می‌پردازد. شاید به‌جرات بتوان گفت که یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین پیش‌نیازهای استقرار استاندارد IWA2، تعهد مدیران ارشد نسبت به بکارگیری و استمرار در بکارگیری آن در سازمان است.

بند سوم استاندارد سیستم مدیریت کیفیت در آموزش مربوط به مدیریت منابع در سازمان آموزشی است. تامین منابع انسانی همواره جزء ملزومات هر سازمان است، اما شاید مهم‌تر از تامین منابع انسانی، توجیه، آگاهی، آموزش و توسعه آن‌ها است.

بند چهارم استاندارد به تحقق و ارائه خدمات آموزشی مطلوب می‌پردازد. با توجه به این بند، برنامه‌ریزی برای تحقق و ارائه خدمات آموزشی نیز ضرورت پیدا می‌کند.

بند پنجم استاندارد IWA2 به اصل مهم بهبود مستمر مربوط است. بدین منظور سازمان‌ها و شرکت‌های آموزشی همواره باید نظام مدیریت کیفیت خود را پایش کنند و با بررسی میزان رضایت، نظام مدیریت خود را ممیزی کنند.

فواید بهره‌مندی از سیستم مدیریت کیفیت در آموزش با رویکرد IWA2

از جمله فواید بهره‌مندی از استاندارد و گواهینامه انطباق IWA2  می‌توان به تثبیت جایگاه سازمان آموزش‌دهنده در محیط اجتماعی- اقتصادی مربوط به حوزه فعالیت خود، ارتقا تصویر سازمان در جامعه و افزایش اعتماد مشتریان، اطمینان‌خاطر از انطباق با الزامات قانونی و حرفه‌ای، بهبود وضعیت اقتصادی از طریق کاهش هزینه‌های ناشی از کیفیت پایین، اثبات تعهد مدیران ارشد سازمان به بهبود مداوم فرآیندها و خدمات خود و ارتقا سطح علمی و فرهنگی جامعه اشاره کرد.

فواید بهره‌مندی از سیستم مدیریت کیفیت در آموزش با رویکرد IWA2

نتیجه‌گیری از برقراری سیستمIWA2

با پیاده‌سازی استاندارد IWA2 و اخذ گواهینامه انطباق IWA2 به این مهم دست خواهید یافت که بتوانید با کاربرد بهتر اصول مدیریت یکپارچه باعث بهبود وضعیت آموزش در مراکز آموزشی شوید و اهداف خود را در قالب اصول بین‌المللی به جهانیان معرفی کنید. این استاندارد سودآوری و اعتمادسازی سازمان شما را افزایش می‌دهد. در گواهینامه انطباق IWA2 همه مراحل فرایند آموزشی مورد بررسی قرار گرفته و نقاط ضعف و قوت تحلیل می‌شود تا راه حل مناسبی برای آن در نظر گرفته شود.

سیستم مدیریت انطباق ISO 37301:2014

ایزو 37301

استاندارد ایزو 37301 شامل راهنمایی‌هایی برای ایجاد، توسعه، اجرا، ارزیابی، حفظ و بهبود یک سیستم است که سیستم مدیریت انطباق موثر و پاسخگو در یک سازمان را فراهم می‌کند. دستورالعمل‌های مربوط به سیستم مدیریت انطباق و ایزو 19600 برای انواع سازمان‌ها قابل اجرا است و میزان استفاده از این دستورالعمل‌ها به اندازه، ساختار، ماهیت و پیچیدگی سازمان بستگی دارد. سازمان‌هایی که قصد پیشرفت دارند، بهتر است با کمک ایزو 19600 و رعایت استاندارد مدیریت انطباق، فرهنگ یکپارچگی و انطباق را در سازمان حفظ کنند. این استاندارد برای اولین بار در سال 2014 اجرا شد. استاندارد ۱۹۶۰۰ در سال ۲۰۲۱ مورد بازبینی قرار گرفت و ایزو ۱۹۶۰۰ منسوخ گردید و از این پس سیستم مدیریت انطباق با نام ایزو ۳۷۳۰۱ مورد استفاده قرار می گیرد.

سیستم مدیریت انطباق

ایزو 37301 یکی از انواع استانداردهای ایمنی براساس اصول مدیریت خوب، متناسب، شفاف و پایدار شکل گرفته است. سازمان‌هایی که قصد دارند در بلندمدت موفق باشند نیاز به حفظ فرهنگ انسجام و انطباق دارند و نیازها و انتظارات ذی‌نفعان را در نظر می‌گیرند. بنابراین انسجام و انطباق تنها اساس نیستند، بلکه نوعی فرصت به‌شمار می‌روند. سازمانی که تعهدات انطباق را در فرهنگ سازمان خود برآورده میکند به سازمانی موفق و پایدار تبدیل خواهد شد. البته بهتر است برای حفظ استقلال سازمان، ایزو 37301 و استاندارد مدیریت انطباق با فرآیندهای مالی، ریسک، کیفیت، محیط‌ زیست، مدیریت ایمنی و الزامات و رویه‌های عملیاتی ادغام شوند.

یک سیستم مدیریت انطباق موثر، سازمان را قادر می‌سازد تا تعهد خود نسبت به انطباق با قوانین مربوطه را نشان دهد. از جمله این قوانین می‌توان به الزامات قانونی، قوانین صنعت، استانداردهای سازمانی و همچنین استانداردهای حاکمیت شرکتی خوب، بهترین تجارب، اخلاق و انتظارات اجتماعی اشاره کرد.

 ساختار استاندارد ایزو 37301

استاندارد ایزو 37301 دارای ساختاری با ده بند اساسی است. این ساختار که با هدف بهبود هم‌راستایی با استانداردهای بین‌المللی ایزو توسعه داده شده‌ به شرح زیر است:

1-دامنه کاربرد

2-مراجع الزامی

3-اصطلاحات و تعاریف: در این بند تمام اصطلاحات و تعاریف مورد نیاز جهت پیاده‌سازی سیستم مدیریت انطباق مشخص می‌شود.

4-محتوای سازمان: محتوای سازمان در ایزو 37301 شامل مواردی از جمله شناe9edecسایی سازمان و محیط آن، درک نیازها و انتظارات طرف‌های ذی‌نفع، تعیین دامنه کاربرد سیستم مدیریت انطباق، سیستم مدیریت انطباق، تطابق الزامات و ارزیابی ریسک انطباق می‌شود.

5-رهبری: رهبری در استاندارد مدیریت انطباق شامل بخش‌های متعددی از جمله تعهد و رهبری، خط مشی انطباق، وظایف، مسئولیت‌ها و اختیارات سازمانی است.

6-طرح‌ریزی: برنامه‌ریزی یا طرح‌ریزی در استاندارد ISO 37301 شامل : شامل سه بخش اقداماتی برای رسیدگی به ریسک ها و فرصت ها – اهداف انطباق و برنامه‌ریزی برای نیل به آن‌ها – طرح ریزی تغییرات است.

7-پشتیبانی: ساختار پشتیبانی در استاندارد مدیریت انطباق شامل مواردی از جمله منابع، آموزش و صلاحیت، آگاهی، ارتباطات است.

8-فعالیت‌های عملیاتی: این بخش شامل طرح‌ریزی و کنترل عملیات، ایجاد کنترل و روش‌های اجرایی و فرآیندهای برون‌سپاری است.

9-ارزیابی عملکرد: ارزیابی عملکرد در استاندارد مدیریت انطباق شامل پایش، اندازه‌گیری، تحلیل و ارزیابی است که با کمک روش‌های جمع‌آوری اطلاعات، طبقه‌بندی و آنالیز اطلاعات، توسعه شاخص‌ها، گزارش‌های انطباق، نگهداری سوابق، ممیزی و بازنگری مدیریت صورت می‌گیرد.

10-بهبود: بهبود در سیستم مدیریت انطباق از طریق عدم انطباق و اقدام اصلاحی و بهبود مداوم صورت می‌گیرد. 

HSE – سیستم مدیریت ایمنی بهداشت و محیط زیست

گواهینامه hse

واژه HSE که در سیستم مدیریت HSE و گواهینامه HSE مورد استفاده قرار گرفته است، از سه کلمه بهداشت (Health)، ایمنی (Safety) و محیط زیست (Environment) تشکیل شده است. هدف از استقرار سیستم مدیریت HSE و ارائه گواهینامه HSE، حذف و کنترل خطرات مرتبط با ایمنی، بهداشت و محیط زیست است.  وقتی در بخش ایمنی و بهداشت یک صنعت بسیار خطرناک مانند معدن، نفت، گاز یا ساخت‌وساز کار می‌کنید، داشتن گواهینامه HSE امری الزامی است. رعایت و پیروی از دستورالعمل‌های HSE سیستم مدیریت ایمنی بهداشت و محیط زیست برای هر سازمانی ضروری است تا از سلامتی و امنیت کارکنان و محیط زیست محافظت شود.

مزایای استقرار سیستم مدیریت HSE

استقرار HSE سیستم مدیریت ایمنی بهداشت و محیط زیست و ارائه گواهینامه HSE مزایای زیادی برای سازمان دارد که عبارت است از: بهبود تعالی سازمان، شناخت قوانین و مقررات ایمنی، کاهش زیان‌های مستقیم و غیرمستقیم ناشی از حوادث، کاهش هزینه‌ها، کاهش ریسک‌ها، کاهش حوادث، جایگاه بهتر در بین تامین‌کنندگان و شرکا، شهرت بهتر در بین سرمایه‌گذاران، مشتریان و جوامع، افزایش بهره‌وری و سود، کاهش حق بیمه و هزینه‌های حقوقی، کاهش غیبت و مرخصی استعلاجی کارکنان و محافظت از کارکنان در برابر بیماری‌ها و حوادث شغلی.

اهداف برقراری سیستم مدیریت HSE

برقراری سیستم مدیریت HSE و اخذ گواهینامه HSE با هدف به حداقل رساندن حوادث، بیماری‌های شغلی و عوارض محیط زیست، کاهش هزینه‌های بیمه‌ای، ایجاد سیستم ممیزی آموزش و امور فرهنگی، ارتقا HSE سیستم مدیریت ایمنی بهداشت و محیط زیست پیمانکار، جلوگیری از حوادث انسانی، تجهیزات و بیولوژیکی از طریق بهبود سیستم جمع‌آوری آمار، افزایش آمادگی در موارد اضطراری در سایت‌ها، بهبود و افزایش آگاهی کارکنان و پیمانکاران در مورد گواهینامه HSE، تعهدپذیری سازمان، ایجاد نظام تشویق، تغییر در نگرش، ایجاد ارتباط درون و برون‌سازمانی، بهبود مستمر و ارتقا و بهبود نتایج معاینات دوره‌ای و کنترل سلامت پرسنل صورت می‌گیرد.

دلایل نیاز به گواهینامه HSE

سازمان‌ها به خاطر دلایلی از جمله رضایت کارفرما، تنوع امور پروژه‌ها و پیچیدگی مدیریت بر آن‌ها، تسهیل و بهبود دستورالعمل‌ها و روش‌های اجرایی، پیچیدگی فعالیت‌ها با توجه به ماهیت آن‌ها، استفاده بهینه از کلیه منابع سازمان شامل نیروی انسانی، تجهیزات و ماشین‌آلات، بهبود مدیریت ریسک‌های زیست محیطی و بهداشت شغلی، ایجاد آمادگی در وضعیت‌های اضطراری، ارتقا سطح ایمنی و بهداشت فردی و عمومی، رعایت موازین زیست محیطی و بهداشتی، یکپارچه‌سازی و ایجاد زبان مشترک بین کلیه واحدهای زیرمجموعه تحت نظارت به HSE سیستم مدیریت ایمنی بهداشت و محیط زیست و اخذ گواهینامه HSE نیاز دارند.

الزامات گواهینامه HSE

الزامات سیستم مدیریت HSE شامل رهبری و تعهد، خط‌مشی و اهداف استراتژیک، سازمان، منابع و مستندسازی (ساختار سازمانی و مسئولیت‌ها، نمایندگان مدیریت، منابع، شایستگی و صلاحیت، پیمانکاران، ارتباطات، مستندسازی سیستم مدیریت HSE و کنترل مستندات)، ارزیابی و مدیریت ریسک (شناسایی و ثبت خطرات و اثرات، ارزیابی، اهداف و معیارهای عملکرد و اقدامات کاهش ریسک)، طرح‌ریزی (کلیات، یکپارچگی سرمایه، روش‌های اجرایی، مدیریت تغییر و طرح‌ریزی وضعیت اضطراری)، استقرار و پایش (فعالیت‌ها و وظایف، پایش، سوابق، عدم انطباق و اقدام اصلاحی، گزارش و پیگیری رویداد) و در نهایت ممیزی و بازنگری است.

GHP – Good Hygiene Practice

گواهینامه انطباق GHP

اصطلاح GHP در گواهینامه انطباق GHP، مخفف کلمه Good Hygiene Practice است. GHP یکی از استاندارهای بین المللی مواد غذایی است که بر استانداردهای عملکرد ایمنی مواد غذایی، شیوه‌های بهداشتی خوب و انطباق با مقررات بهداشتی ملی و بین‌المللی تمرکز کرده‌ است. رعایت GHP و اخذ گواهینامه انطباق GHP اولین قدم در جهت ایجاد مدیریت بهداشت است که در سراسر زنجیره پردازش مواد غذایی قابل اجرا است.

GHP عبارت است از کلیه شرایط، معیارها و ضوابط مورد نیاز برای اطمینان یافتن از ایمنی و مناسب بودن مواد غذایی در کلیه مراحل زنجیره تولید مواد غذایی. رعایت GHP و گواهینامه انطباق GHP حداقل شیوه‌های بهداشتی برای پردازنده‌های غذا، مانند هتل‌ها و رستوران‌ها را پوشش می‌دهد تا اطمینان حاصل شود که غذا برای مصرف انسان ایمن و مناسب است.

GHP چیست؟

این عملیات یک پایه ضروری برای پیاده‌سازی سایر طرح‌های مدیریت ایمنی مواد غذایی مانند GMP، HACCP و ISO 22000 است. ترویج GHP و دریافت گواهینامه انطباق GHP در زنجیره تامین مواد غذایی از اهمیت زیادی برخوردار است. این امر با بررسی فرآیندهای زنجیره تامین قابل دستیابی است. انطباق GHP، موارد مورد توجه و مشکلات احتمالی را برای بهبود استانداردهای ایمنی مواد غذایی برجسته می‌کند. GHP فرآیند ممیزی، امکانات، تجهیزات و فضاهای کاری شما را جهت شناسایی خطرات احتمالی و راه‌های بهبود آن بررسی می‌کند. آلودگی مواد غذایی و بیماری‌ها نباید بی‌اهمیت تلقی شوند و رعایت GHP و اخذ گواهینامه انطباق GHP به این امر کمک می‌کند.

شیوه‌های بهداشت خوب

همه مصرف‌کنندگان حق دارند انتظار بهره‌مندی از غذای ایمن، بهداشتی و با کیفیت داشته باشند. به همین دلیل است که تولید و پردازش غذا برای جلوگیری از خطرات، نیاز به مراقبت و شیوه‌های ایمنی بهداشت دارد. شیوه‌های بهداشت خوب، مجموعه‌ای از الزامات برای جلوگیری از آلودگی مواد غذایی به منظور ارائه غذای ایمن به مصرف‌کنندگان است. بیماری‌هایی که از طریق غذا منتقل می‌شوند، ممکن است ناشی از اقدامات نادرست و عدم اخذ گواهینامه انطباق GHP باشند. اقدامات نادرست در شیوه بهداشتی غذا شامل مواردی از جمله عدم رعایت بهداشت محیط و بهداشت نامناسب، حمل‌ونقل مختلط و نامناسب، ذخیره‌سازی ضعیف، بهداشت شخصی نامناسب، منبع ناایمن غذا هستند.

انواع آلاینده در GHP

آلاینده‌هایی که مواد غذایی با آن‌ها درگیر هستند و در ارائه گواهینامه انطباق GHP در نظر گرفته می‌شوند، به سه دسته کلی تقسیم‌بندی می‌شوند:

بیولوژیکی: باکتری‌ها، ویروس‌ها یا انگل‌هایی که در هوا، غذا، آب، خاک، حیوانات یا انسان‌ها وجود دارند.

فیزیکی: اجسام خارجی موجود در غذا معمولا به دلیل آلودگی تصادفی و یا شیوه‌های نامناسب رسیدگی به آن‌ها پیدا می‌شوند. از جمله این ذرات می‌توان به سنگ‌ریزه، سنگ، فلز، شیشه، چوب، حشرات، خاک، جواهرات، مو،ناخن و… اشاره کرد که همگی با چشم قابل مشاهده هستند.

مواد شیمیایی: مواد شیمیایی مورد استفاده برای تمیز کردن و ضدعفونی کردن سطوح تماس با مواد غذایی، مواد شیمیایی کنترل آفات، رنگ‌ها و مواد شیمیایی تصفیه آب، آفت‌کش‌ها،کودها، قارچ‌کش‌ها و همچنین گروهی از مواد شیمیایی مضر طبیعی مانند مایکوتوکسین‌ها.

هدف از رعایت GHP

FDA ایالات متحده و سایر نهادهای نظارتی در سراسر جهان، رعایت GHP و اخذ گواهینامه انطباق GHP را توصیه می‌کنند تا اطمینان حاصل شود که یک شرکت به کاهش آلودگی مواد غذایی و بیماری‌های ناشی از غذا با اجرای شیوه‌های ایمنی مواد غذایی متعهد است. GHP مورد بحث در گواهینامه انطباق GHP از جنس عملیات بوده که از زیرساخت‌های مناسب تامین‌شده نگهداری می‌کند. از مصداق‌های GHP می‌توان به نظافت و شست‌وشو C&D (Cleaning And Disinfection)، بهداشت پرسنل (Personnel Hygiene)، نگهداری و تعمیراتPM (Preventive And Maintenance)  و شست‌وشو در محل (CIP) اشاره کرد.

ارزیابی چرخه حیات LCA

ارزیابی چرخه حیات LCA

ارزیابی چرخه حیات LCA ابزاری برای تجزیه‌وتحلیل اثرات زیست‌محیطی محصولات در همه مراحل چرخه حیات آن‌ها است. این مراحل شامل استخراج منابع تا تولید مواد،تولید قطعا تولید نهایی محصول، استفاده ازمحصول تا مدیریت پس از دفع آن شامل بازیافت، استفاده مجدد و دفع نهایی است. آغاز ارزیابی محیط زیستی محصولات به اواخر دهه 1960 و اوایل دهه 1970 میلادی بر می گردد . متد ارزیابی چرخه حیات با به کارگیری نگاه چرخه حیات به یک سیستم تولید در ایالات متحده انجام گرفت ، این بررسی بر روی اثرات محیط زیستی انواع مختلف ظروف نوشابه انجام گرفت . در اوایل دهه 1980 توجه مردم اروپا به استفاده گسترده از منابع ، جهت بسته بندی محصولات جلب شد . بنابراین LCA به عنوان یکی از استانداردهای محیط زیست ، از طریق مطالعات روی مصرف منابع و مواد منتشره به محیط زیست ، برای سیستم های ظروف مختلف نوشیدنی ( از قبیل آب جو و شیر ) در کشورهای اروپایی تغییرات اساسی آغار کرد.

ارزیابی چرخه حیات عبارت است از گردآوری و ارزیابی ورودی‌ها، خروجی‌ها و اثرات بالقوه محیط‌زیستی یک سیستم یا محصولدر طول چرخه حیات آن. ارزیابی چرخه حیات LCA تحت عنوان آنالیز چرخه حیاتی, تعادل اکولوژیکی وهمچنین آنالیز گهواره تا گور خوانده می‌شود.

مراحل ارزیابی چرخه حیات چیست؟

ارزیابی چرخه حیات ، یک کار بزرگ و پیچیده است که متغیرهای بسیار زیادی در آن با عنوان توافق کلی در مورد ساختار رسمی (Life Cycle Assessment) وجود دارد.چهارچوب LCA از چهارمرحله تشکیل است: تعریف هدف و دامنه، تجزیه و تحلیل سیاهه (LCI)، مرحله ارزیابی پیامد (LCIA)، مرحله تفسیر

فواید LCA

فرآیند ارزیابی چرخه حیات LCA می‌تواند در انتخاب محصول یا فرآیند با کمترین اثرات زیست محیطی به تصمیم‌گیرندگان کمک کند. این اطلاعات همراه با سایر متغیرها نظیر هزینه و عملکرد برای انتخاب محصول یا فرآیند قابل استفاده است. ارزیابی چرخه حیات LCA، انتقال اثرات زیست‌محیطی را از یک محیط به محیط دیگر و از یک مرحله چرخه حیات به مرحله دیگر مشخص می‌کند. ارزیابی چرخه حیات LCAاز انتقال مشکلات زیست‌محیطی از مرحله‌ای به مرحله دیگر جلوگیریمی‌کند.قابلیت پیگیری انتقال اثرات زیست‌محیطی در ارزیابی چرخه حیات LCA می‌تواند در شناخت ویژگی‌های زیست محیطی گزینه‌های محصول یا فرآیند به تصمیم‌گیرندگان و مدیران کمک کند.

کاربردهای ارزیابی چرخه حیات

کاربردهای اصلی ارزیابی چرخه حیات LCA شامل موارد زیر است:

  • تجزیه و تحلیل منشأ مشکلات مرتبط با یک محصول خاص
  • مقایسه پیشرفت متغیرهای یک محصول
  • طراحی محصولات جدید
  • انتخاب بین چند محصول قابل مقایسه

البته این ارزیابی کاربردهای مشابهی در سطح استراتژیک، در ارتباط با استراتژی‌های تجاری و سیاسی دولت‌ها نیز دارد.

نگرش چرخه حیات LCP

اصطلاح (چرخه عمر) برای اکثر موارد اصطلاح جدیدی نیست، اما استفاده از اصطلاح (نگرش چرخه حیات) که به اختصار LCP (Life Cycle Perspective) نامیده می‌شود، یکی از تغییرات بزرگ در جدیدترین تجدید نظرارزیابی چرخه حیات است که در در استاندارد ISO 14001:2015  ارائه شده است. سازمان‌هایی که در حال تغییر به تجدید نظر جدید هستند، باید در هنگام برنامه‌ریزی انتقال به ورژن ۲۰۱۵ با دقت در مورد چگونگی استفاده از نگرش چرخه حیات فکر کنند.

فواید ایجاد نگرش چرخه حیات

نکته حائز اهمیت ایناست که دراستاندارد سیستم مدیریت زیست محیطی، درخواستی از سازمان مطالعه ارزیابی چرخه حیات LCA صورت نگرفته است، بلکه فقط سازمان را به ایجاد نگرش چرخه حیات در شناسایی جنبه‌های زیست‌محیطی و کنترل آنها دعوت کرده است.

این بدین معناست که سازمان در شناسایی جنبه‌های زیست‌محیطی و کنترل آن، باید جنبه‌های خرید مواد اولیه، انرژی، آب، فرایند تولید و دفع نهایی پساب و پسماند را درنظر گرفته و شماتیکی از کلیه ورودی‌ها و خروجی‌های سازمان ترسیم کند، در نهایت سوابق نگرش چرخه حیات را با نحوه کنترل و یا تاثیر سازمان بر آن، ایجاد و نگهداری کند.

رویکرد ارزیابی چرخه حیات LCA، نقش به‌سزایی در تصمیم‌گیری‌های سازمان دارد و کمک می‌کند به طور مداوم عملکرد زیست‌محیطی خود را بهبود ببخشد. همچنین این شیوه، سازمان را قادر خواهد ساخت تا در مقابل علاقه رو‌به‌رشد ذینفعان در حوزه عملکرد زیست‌محیطی آن‌ها پاسخ‌گو باشد. این نگرش، سوابق معتبری در حوزه حمایت از ارتباطات خاص زیست‌محیطی فراهم می‌سازد.

با ایجاد نگرش چرخه حیات،ترسیم ورودی‌های مواد و انرژی و همچنین خروجی آلاینده‌ها، پساب و پسماند و محصولات اصلی و فرعی سازمان، نقاط قابل تمرکز سازمان آشکار شده و ورودی‌هایا اقدامات کنترلی و اهداف و برنامه‌های سازمانی مشخص می‌شود.

شرح خدمات ارزیابی چرخه حیات

سیاهه‌برداری از ورودی‌های سازمان و بررسی چرخه تامین آن‌ها طی مصاحبه یا جلساتی با کمیته خرید و تدارکات سازمان، بررسی چرخه حیات محصول در خروجی‌های سازمان طی مصاحبه یا جلساتی با تیم بازرگانی سازمان، بررسی پیمان‌هایی مثل: پیمان‌های خرید، پیمان‌های فروش و پیمان حمل‌و‌نقل کالا و ممیزی ملاحظات زیست‌محیطی مطابق الزام نگرش چرخه حیات در آن‌ها، بررسی ورودی‌های انرژی سازمان طی مصاحبه یا جلساتی با تیم انرژی، سیاهه‌برداری از پسماندهای تولیدی سازمان و بررسی مقصد نهایی آن‌ها مطابق الزام نگرش چرخه حیات، بررسی سایر ورودی‌ها و خروجی‌های محیط زیستی سازمان طی جلساتی با تیم محیط‌زیست، ترسیم دیاگرام نگرش چرخه حیات سازمان، بررسی و تدوین سند کنترل‌های نگرش چرخه حیات سازمان، مروری بر جنبه‌های زیست‌محیطی شناسایی شده موجود و ایجاد ارتباط با سند نگرش چرخه حیاتتدوین شده

ایزوی صنعت توریسم و هتل ها ISO18513:2003

ایزوی صنعت تورسیم و هتل ها

استاندارد ایزوی صنعت توریسم و هتل ها یکی از استاندارهای توریسم و گردشگری است که با عنوان ایزو 18513 شناخته می‌شود . این گواهینامه در سال 2003 میلادی تدوین شده است. ایزوی صنعت توریسم و هتل ها در ارتباط با گردشگری، استاندارد هتل ها، اسکان مسافران، توریسم و… است. با توجه به اینکه در سال‌های اخیر صنعت گردشگری رشد اساسی داشته و تحولات زیادی در زندگی اقتصادی و اجتماعی ایجاد کرده است، وجود سیستم مدیریت خدمات گردشگری در قالب ایزوی صنعت توریسم و هتل ها اهمیت زیادی پیدا کرده است.

فاکتورهای مورد بررسی در استاندارد صنعت توریسم

ایزوی صنعت توریسم و هتل ها یا ایزو 18513 فاکتورهای مختلفی را در مدیریت صنعت گردشگری مورد بررسی قرار می‌دهد که این فاکتورها عبارتند از:

زمان ارائه خدمات تور و اسکان

زمان ارائه خدمات تور و اسکان مسافران از فاکتورهایی است که تحت ممیزی استاندارد ایزوی صنعت توریسم و هتل ها قرار می‌گیرد. کاهش این زمان و پروسه در دریافت ایزو 18513 بسیار موثر است.

کیفیت گردشگری و هتل‌داری

یکی دیگر از فاکتورهای حائز اهمیت در اخذ ایزوی صنعت توریسم و هتل ها، کیفیت گردشگری و خدمات ارائه‌شده توسط هتل‌ها است.

نیروی انسانی

منابع و نیروی انسانی که در صنعت توریسم مورد استفاده قرار می‌گیرند، از جمله مواردی است که تحت ممیزی ایزو و استاندارد هتل ها بوده و می‌بایست در مسیر دریافت ایزو 18513 به آن پرداخته شود. آموزش نیروی انسانی و کارکنان سازمان گردشگری به شیوه‌ای که نحوه عملکرد و سطح دانش آنان در این رشته به استاندارد جهانی ایزو 18513 نزدیک شود، کمک زیادی به اجرای ایزوی صنعت توریسم و هتل ها می‌کند.

مستندسازی اطلاعات

سازمان‌ها و ادارات گردشگری و هتل‌ها که در برنامه خود، دریافت گواهینامه ایزو 18513را دارند، می‌بایست یکپارچه‌سازی و طبقه‌بندی دقیقی داشته و مستندات خود را بهینه‌سازی کنند.

نیازسنجی و برنامه‌ریزی

نیازسنجی، برنامه‌ریزی و اجرای همراه با اثربخشی تورهای گردشگری نیز یکی دیگر از مواردی است که باید هنگام اخذ ایزوی صنعت توریسم و هتل هاو پیاده‌سازی سیستم مدیریت صنعت گردشگری در نظر گرفته شود.

نیازسنجی و برنامه‌ریزی

لغات تعریف شده در استاندارد ایزو 18513

کیفیت:تعریف کیفیت در ایزوی صنعت توریسم و هتل ها، درجه‌ای از برآورده‌سازی الزامات توسط مجموعه‌ای از ویژگی‌های ذاتی است.

بهبود مستمر:بهبود مستمر در استاندارد صنعت توریسم افزایش میزان رضایتمندی مشتریان و سایر طرف‌های ذی نفع است.

رضایتمندی مشتری: برداشت مشتری از درجه‌ای که الزامات مشتری در آن برآورده شده‌اند.

 فواید استاندارد ایزو 18513

از جمله مزایای استاندارد ایزوی صنعت توریسم و هتل ها برای کسب‌وکار، می‌توان به ابزارهای استراتژیک و دستورالعمل‌هایی اشاره کرد که برای مقابله با برخی از چالش‌های شرکت‌های خواستار کسب‌وکار مدرن ایجاد می‌شوند. بر اساس این ابزارها این اطمینان حاصل می‌شود که فعالیت‌های کسب‌وکار تا جایی که ممکن است مفید بوده و در افزایش بهره‌وری و دسترسی به بازارهای جدید به شرکت‌ها کمک می‌کند.سایر مزایای استاندارد ایزو 18513 عبارت است از:

  • صرفه‌جویی در هزینه‌ها:استانداردهای بین‌المللی به عملیات بهینه‌سازی و در نتیجه بهبود خط پایان کمک می‌کنند.
  • بالا بردن رضایت مشتری:استانداردهای بین‌المللی به بهبود کیفیت،افزایش رضایت مشتری و افزایش فروش کمک می‌کنند.
  • دسترسی به بازارهای جدید:استانداردهای بین‌المللی در جلوگیری از موانع تجاری و باز کردن بازارهای جهانی موثر است.
  • افزایش سهم بازار:استانداردهای بین‌المللی به افزایش بهره‌وری و مزیت رقابتی کمک می‌کند.
  • مزایای زیست محیطی:استانداردهای بین‌المللی به کاهش اثرات منفی بر محیط زیست کمک می‌کند.

IWA1 – سیستم مدیریت کیفیت در مراکز درمانی

گواهینامه iwa1

سیستم مدیریت کیفیت در مراکز درمانی شامل دستورالعمل‌هایی برای بهبود فرآیند در سازمان‌های خدمات بهداشتی است که اخذ گواهینامه انطباق IWA1 نشان‌دهنده پایبند بودن مرکز درمانی به این دستورالعمل‌ها است. گواهینامه انطباق IWA1 که در گروه استاندارهای مراکز درمانی قرار داد ، با هدف برآورده کردن الزامات سیستم مدیریت کیفیت در مراکز درمانی طراحی شده است.  نسخه اصلی استاندارد و گواهینامه انطباق IWA1 در سال 2001 ارائه شد که طبق جدیدترین ویرایش‌های انجام‌شده، آخرین نسخه آن متعلق به سال 2005 است.

دامنه کاربرد

تمامی سازمان‌های مرتبط با خدمات بهداشتی و درمانی که در زمینه مدیریت و ارائه خدمات، محصولات بهداشتی و درمانی فعالیت می‌کنند شامل مراکز آموزشی و پژوهشی، بیمارستان‌ها، ادارات یا مراکز نظارتی و سایر سازمان‌های مرتبط، بدون در نظر گرفتن نوع، اندازه، محصول و خدمتی که ارائه می‌دهند، قابلیت اجرای سیستم مدیریت کیفیت و اخذ گواهینامه انطباق IWA1 را دارند. لازم به ذکر است تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان محصولات دارویی با توجه به اهمیت فرآیندها و خدمات در مراکز بهداشتی و درمانی، الزامات سیستم مدیریت کیفیت را به شکل متفاوتی نسبت به سایر سازمان‌ها تفسیر و اجرا می‌کنند.

سازمان‌های متقاضی گواهینامه انطباق IWA1

با توجه به اهمیت استاندارد ایزو IWA1 بسیاری از مراکز درمانی که در زمینه‌های مختلف فعالیت دارند، متقاضی اجرای سیستم مدیریت کیفیت و اخذ  این گواهینامه استاندارد ایزو هستند. از جمله این متقاضیان می‌توان به بیمارستان‌ها و مراکز درمانی اعم از دولتی، خصوصی و خیریه‌های درمانی، مجتمع‌های پزشکی یا کلینیک‌های درمانی، مطب‌های پزشکی و دندانپزشکی (جراحی و غیرجراحی)، مراکز اورژانس و خدمات ویژه بیماران و معلولان، مراکز روانپزشکی و توانبخشی بیماران روانی، آزمایشگاه‌های طبی مراکز ترک اعتیاد، مراکز نگهداری معلولان با معلولیت‌های جسمی اشاره کرد.

هدف از تدوین استاندارد IWA1 برای مراکز بهداشتی و درمانی

تدوین استاندارد IWA1 و ارائه گواهینامه انطباق IWA1 برای مراکز بهداشتی و درمانی معمولا با اهدافی مثل بهبود کیفیت و ایمنی خدمات بهداشتی و درمانی، بهبود فرآیندها به منظور ایجاد ارزش افزوده برای سازمان، مشتریان و ذینفعان، ارتقاء وجهه سازمان در اجتماع، افزایش اعتماد مشتریان، بهبود صلاحیت کارکنان، نگرش سیستماتیک به مدیریت کیفیت در مراکز درمانی، کلینیک‌ها و بیمارستان‌ها، مدیریت کیفیت و بهبود مستمر در خدمات بهداشتی و درمانی صورت می‌گیرد.

مزایای پیاده‌سازی سیستم مدیریت کیفیت با رویکرد IWA1

از جمله مزایای پیاده‌سازی سیستم مدیریت کیفیت در مراکز درمانی می‌توان به بهبود کیفیت خدمات، افزایش توانایی و بهبود محیط کار کارکنان، کاهش هزینه‌های ناشی از کیفیت پایین، اطمینان از انطباق عملکرد با الزامات قانونی، افزایش اثربخشی و کارآمدی سازمان، فراهم‌سازی چهارچوبی برای مدیریت سازمان، افزایش رضایت مشتری، عملکرد و مستندسازی استانداردسازی شده در مورد بیماری‌های حاد، ترویج و تشریح واژه‌نامه و اصلاحات کیفیتی رایج، کاهش میزان ریسک، بهبود نتایج پزشکی با استفاده مداوم از بهترین شیوه‌ها، به حداقل رساندن بار سازمان‌های خدمات بهداشتی، استانداردسازی کار و مستندات برای بیماری‌های حاد و مزمن، افزایش اعتماد مشتریان، بهبود کیفیت خدمات بهداشتی ارائه شده از طریق تکمیل روش‌های اعتباربخشی و بهبود فرآیند برای افزایش ارزش افزوده به سازمان و مشتری اشاره کرد.

ISO14001:2015 – سیستم مدیریت محیط زیست

ايزو 14001

وجود سیستم مدیریت زیست محیطی و استانداردی مانند ایزو 14001 در شرکت‌ها از اهمیت زیادی برخوردار است. مشکل آلودگی محيط زيست امروزِ جهان، تنها مختص يك كشور و يا يك قلمرو خاص نيست، بلكه مشكل كل جهان است كه دربردارنده مسائل مختلفي از جمله آلودگي آب‌وهوا، گرم شدن كره زمين، بالا آمدن سطح آب درياها، انهدام گونه‌هاي گياهي و جانوري، فرسايش لایه اوزون، تخريب جنگل‌ها، باران‌هاي اسيدي، آلودگي‌هاي صوتي، آزمايش‌هاي هسته‌اي و… است. مدیریت زیست محیطی و اخذ گواهینامه ایزو 14001، به معنای تدوین استراتژی‌های توسعه متناسب با محیط زیست است. در ادامه به‌طور دقیق به بررسی سری استاندارد 14000 و استاندارد ایزو 14001 خواهیم پرداخت.

مدیریت زیست محیطی

مدیریت زیست محیطی تعاریف مختلفی دارد که تمام این تعاریف اهداف مشترکی را دنبال می‌کنند. از جمله تعاریف مدیریت زیست‌ محیطی می‌توان به این موارد اشاره کرد: مدیریت زیست محیطی، روند تخصیص منابع طبیعی و مصنوعی به‌نحوی است که با استفاده بهینه از محیط زیست بتوان حداقل نیازهای اولیه بشری و فراتر از آن را به‌صورت پایدار محقق نمود. مدیریت زیست محیطی، تلاشی برای یافتن بهترین انتخاب‌های ممکن در جهت ترویج و اشاعه مقوله (توسعه پایدار) است. مدیریت زیست محیطی، فرآیند تصمیم‌گیری در راستای تنظیم آن دسته از فعالیت‌های بشری است که بر محیط زیست تاثیر دارند به گونه‌ای که ظرفیت‌های قابل‌تحمل محیط زیست برای توسعه بشری مختل نشود.

استاندارد ایزو 14001

استاندارد ایزو 14001 یکی از انواع استانداردهای محیط زیست ، استانداردی جهانی برای ایجاد و برقراری نظام هماهنگ مدیریت زیست محیطی در یک سازمان است. استاندارد 14001 نیازمندی‌هایی را به منظور توسعه و اجرای یک سیستم مدیریت زیست محیطی ارائه می‌کند. استاندارد ISO 14001 صرف‌نظر از بزرگی و کوچکی و یا تولیدی و خدماتی بودن، در تمامی سازمان‌ها قابل پیاده‌سازی است.
در حال حاضر مبحث مدیریت محیط زیست و استاندارد زیست محیطی ISO 14001 به دلایلی از جمله رشد شدید جمعیت انسانی، رشد فزاینده آلودگی‌های زیست محیطی، تخریب و کاهش منابع طبیعی، فقدان آب و غذای کافی، فقر و فقرزایی جهانی، مصرف و مصرف‌زایی و مطرح شدن مقوله توسعه پایدار ابعاد فراملیتی یافته و اخذ گواهینامه ایزو 14001 از اهمیت ویژه‌ای برخوردار شده است.
روند تکاملی مدیریت حفاظت محیط زیست و استاندارد ایزو 14001، مانند نگرش به مدیریت کیفیت و تغییرات مربوط به آن بوده است. این روند در استاندارد زیست محیطی ISO 14001 به‌گونه‌ای است که که حفاظت محیط زیست، از کنترل آلودگی‌های ناشی از تولید در مراحل ابتدایی به سوی ایجاد یک مدیریت زیست محیطی و در مراتب بالاتر به مدیریت فراگیر زیست محیطی و بهبود مستمر تکامل یافته است. در حال حاضر سیستم مدیریت محیط زیست و گواهینامه ایزو 14001 جزء تفکیک‌ ناپذیر سیستم مدیریت یک سازمان است و در تمامی برنامه‌ریزی‌ها، سیاست‌گذاری‌ها و تصمیم‌گیری‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سیستم مدیریت زیست محیطی

سیستم مدیریت زیست محیطی و استاندارد زیست محیطی ISO 14001 مجموعه‌ای از اقدامات مدیریتی است که تأثیر فعالیت‌های سازمان بر محیط زیست را شناسایی و ارزیابی کرده و با کنترل این موارد، عملکرد زیست محیطی خود را بهبود می‌بخشد.

تاریخچه و نحوه شکل‌گیری استاندارد ایزو 14001

با توجه به غیردولتی بودن سازمان ایزو، استانداردهایی که توسط این سازمان تهیه می‌شود، استانداردهایی داوطلبانه هستند، بنابراین هیچ قدرتی جهت تحمیل این استانداردها بر هیچ کشور و یا سازمانی ندارند. اعتبار استانداردهای تدوین‌شده در این سازمان بستگی به حمایت کشورهای مختلف از استاندارد موردنظر دارد. استانداردهایی از جمله استاندارد ایزو 14001 از طریق تهیه پیش‌نویس در کمیته‌های فنی و تصویب توسط اعضا اصلی صادر می‌شوند. این سازمان تاکنون ۹۶٠٠ استاندارد منتشر کرده است که از معروف‌ترین آن‌ها می‌توان به استانداردهای سریISO 9000 و ISO 14000 اشاره کرد.
پیش‌نویس استاندارد ISO 14001، ISO 14004، ISO 14010، ISO 14012 در بهار سال 1996 ارائه شد و مورد تصویب اعضاء کمیته فنی قرار گرفت. متعاقبا در تابستان همان سال به تصویب نهایی کلیه اعضا سازمان بین‌المللی استاندارد ISO رسید و منتشر شد. به دنبال این پیش‌نویس، استانداردهای دیگری نیز مانند استاندارد 14001 در این زمینه و تحت عنوان کلی استانداردهای سری ISO 14000 در دو بخش ارزیابی سازمان و ارزیابی محصول به تصویب نهایی رسیدند.

استانداردهای ISO 14000

به‌طور کلی استانداردهای سری 14000 ISOدر سه گروه طبقه‌بندی می‌شوند:

استانداردهای سیستم‌های مدیریت زیست محیطی (استاندارد ایزو 14001 و ایزو 14004)

استاندارد ISO 14001: این استاندارد با تخریب محیطی زیست توسط سازمان‌ها مقابله می‌کند. با توجه به توانایی و انعطاف این استاندارد، امکان پیاده‌سازی آن در تمام سازمان‌های تولیدی تا خدماتی در سرتاسر جهان وجود دارد.
استاندارد ISO 14004: این استاندارد راهنمایی برای استاندارد ایزو 14001 است که در آن شرایط و الزامات استاندارد 14001 مورد بررسی قرارگرفته است. این راهنمایی‌ها برای الزامات چگونگی مدیریت محیطی و بررسی یا کنترل عملیات محیطی به کار می‌روند.

استانداردهای مدیریت زیست محیطی ( 14015ISO ، سری 14030، سری 14040)

ایزو 14030: به بحث در مورد بررسی نتایج و عواقب تولید محصولات می‌پردازد.
سری ISO14040 (ISO14040 تا 14044): این سری شامل ایزو 14040 تا 14044 است که به ارزیابی چرخه حیات در مورد زمینه‌های مدیریت محیطی می‌پردازد.

استانداردهای راهنما و پشتیبان (سری ISO 14063، ISO 19011، ISO 1405)

ایزو 14063: این استاندارد به ISO 14020 الحاق شده ‌است و به عواقب و تاثیرات محیطی می‌پردازد.

ایزو 14050: این استاندارد شامل واژه‌نامه و تعاریف است.

ایزو 19011: این ایزو به تبیین قوانین ممیزی برای هر دو نوع ISO14000 و 9000 می‌پردازد.

هدف ایزو 14001

استاندارد زیست محیطی ISO 14001 به عنوان یک عنصر موثر و فعال در نظام مدیریت، با بهبود عملکرد زیست محیطی سازمان، نظام مدیریتی منسجم و استاندارد ایجاد کرده و به اجرا و راهبری امور کمک می‌کند. استاندارد 14001 مدیران را با شیوه‌های حل مشکلات و موانع ساختاری آشنا می‌کند. این استاندارد انعطاف‌پذیر بوده و اجزای آن متناسب با ویژگی‌های هر سازمان، قوانین و شرایط محیط زیست هر کشور به شکل واقع‌گرایانه انتخاب می‌شوند و با هدف برقراری نظام مدیریت زیست محیطی در نظام موجود در یک سازمان، شرکت و… استقرار پیدا می‌کند. استاندارد ایزو 14001 با روشی هدفمند و نظام‌مند، مشکلات و خطرات زیست محیطی مرتبط با فعالیت‌های سازمان را در قسمت‌های مختلف شناسایی و سپس به دسته‌بندی آن‌ها می‌پردازد.
در مرحله بعد برحسب اولویت‌بندی‌های صورت گرفته، برنامه‌های مشخصی به منظور کنترل و کاهش خطرات و مشکلات مذکور، تدوین می‌شود که در آن‌ها حوزه فعالیت، زمان انجام، مسئولیت‌ها و روش‌های انجام کار دقیقاً مشخص شده است.

مزایا و اهمیت استاندارد زیست محیطی ISO 14001

اطمینان از حفاظت محیط زیست در سطح محلی، ملی، منطقه‌ای و جهانی، بهبود روش‌های مدیریت، به ویژه ترویج و ترغیب فعالیت مدیریت محیط زیست و بهبود ارتباط برون و درون سازمانی، ایجاد مقبولیت و اعتبار در سطح جهانی ورود به سیستم‌های مدیریت زیست محیطی، کاهش مصرف منابع طبیعی و مواد اولیه، کاهش مصرف انرژی، کاهش ضایعات و پسماندها و استفاده از روش‌های بازیافت، افزایش رعایت مقررات و قوانین زیست محیطی، آمادگی و واکنش در وضعیت اضطراری، کاهش شکایات، جریمه‌ها و مجازات‌ها، حذف دوباره‌کاری‌ها، ارتقاء بهره‌وری به دلیل استفاده از منابع انسانی، طبیعی، اقتصادی و بازدهی کالا و خدمات، بهبود ایمنی و بهداشت، بهبود کیفیت محیط زیست طبیعی و انسانی و حصول به توسعه پایدار

ISO21500:2012 – استاندارد مدیریت پروژه

ایزو 21500

ایزو 21500 به عنوان راهنما یا استاندارد مدیریت پروژه، قابلیت پیاده‌سازی در سازمان‌های مختلف از جمله سازمان‌های دولتی، خصوصی یا غیرانتفاعی را داشته و برای هر نوع پروژه‌‌ای فارغ از پیچیدگی، اندازه و طول مدت انجام پروژه قابل اجرا است. اولین ورژن استاندارد ایزو 21500 در سال ۲۰۱۲ منتشر شد و آخرین ورژن آن در سال ۲۰۲۱ منتشر شد. گواهینامه ISO 21500 در گروه استانداردهای مدیریت کیفیت قرار دارد. این گواهینامه مفاهیم و فرآیندهای مورد نیاز برای شکل دادن به اقدام بهینه در مدیریت پروژه را به‌طور دقیق توصیف می‌کند. این استاندارد بین‌المللی، راهنمایی‌هایی در مورد مفاهیم و فرآیندهای مدیریت پروژه ارائه می‌دهد که در اجرای پروژه‌ها اهمیت داشته و اثر زیادی بر آن‌ها می‌گذارد.

اهداف استاندارد مدیریت پروژه

استاندارد ایزو 21500 مبنایی مشترک پیش‌روی مدیران پروژه، تیم‌های مدیریت پروژه و اعضای تیم‌های پروژه قرار می‌دهد تا بر اساس آن استانداردها و شیوه‌های پروژه خود را با استاندارد منطبق کنند. اهداف استاندارد بین‌المللی ایزو 21500 شامل موارد ذیل است:

مدیران ارشد و حامیان پروژه، حمایت و راهنمای مناسب را برای درک بهتر اصول و عملکرد مدیریت پروژه و کمک به مدیران پروژه، تیم‌های مدیریت پروژه و تیم پروژه ارائه می‌دهند. وجود استاندارد مدیریت پروژه به مدیران پروژه، تیم‌های مدیریت پروژه و اعضای تیم کمک می‌کند تا مبنایی مشترک برای مقایسه استانداردهای پروژه و اعمال خود با دیگران داشته باشند. توسعه‌دهندگان استانداردهای ملی یا سازمانی برای استفاده در توسعه استاندارد مدیریت پروژه، در سطح اصلی با دیگران سازگار هستند. توسعه‌دهندگان استانداردهای ملی یا سازمانی می‌توانند با استفاده از استاندارد ایزو 21500، مفاهیم و فرآیندهای استاندارد مدیریت پروژه را با دیگر استانداردهای موجود انطباق دهند.

مخاطبان استاندارد ایزو 21500

مخاطبان اسناد استاندارد  ایزو 21500 و گواهینامه ISO 21500  شامل شاغلان و متخصصان مدیریت پروژه، مدیران اجرایی، مدیران ارشد، حامیان مالی و سایر نهادهای حاکمیتی بر پروژه‌ها، ذی‌نفعان پروژه، دانشگاهیان، توسعه‌دهندگان استاندارد ملی یا استانداردهای صنعت و سیاست‌های عمومی، کاربران هریک از استانداردهای مدیریت پروژه، برنامه و نمونه کارهای تهیه شده توسط ISO/TC 258 هستند، اما در نظر داشته باشید که محدود به مواردی که نام برده شد نمی‌شوند.

مفاهیم مهم در استاندارد مدیریت پروژه

گواهینامه ISO 21500 و استاندارد ایزو 21500 دارای مفاهیم مهمی است که برای آشنایی بهتر با این استاندارد بهتر است اطلاعات کاملی از آن‌ها ارائه دهیم. برخی از تعاریف مهم در این استاندارد به شرح زیر هستند:

تعریف پروژه

پروژه، مجموعه واحدی از فرآیندهای متشکل از فعالیت‌های هماهنگ و کنترل‌شده با تاریخ‌های شروع و پایان است که برای دستیابی به اهداف پروژه انجام می‌شود. اگرچه بسیاری از پروژه‌ها ممکن است شبیه به هم به نظر برسند اما هر پروژه منحصربه‌فرد است. هر پروژه نقطه شروع و پایان مشخصی دارد و به مراحل متعددی تقسیم می‌شود.

تعریف پروژه

تعریف مدیریت پروژه

مدیریت پروژه عبارت است از کاربرد روش‌ها، ابزارها، تکنیک‌ها و شایستگی‌ها برای یک پروژه. مدیریت پروژه شامل ادغام مراحل مختلف چرخه عمر پروژه‌ها است.

چرخه‌عمر پروژه

مجموعه مراحل تعریف شده از آغاز تا پایان پروژه، چرخه‌ عمر پروژه نامیده می‌شود.

تدوین برنامه‌های پروژه

هدف از تدوین برنامه‌های پروژه در استاندارد ایزو 21500، مستندسازی موارد زیر است:

چرا پروژه در حال انجام است؟ چه چیز، چگونه و توسط چه‌کسی ارائه خواهد شد؟ چه هزینه‌ای خواهد داشت؟ پروژه چگونه مستقر، کنترل و بسته خواهد شد؟

استاندارد مدیریت پروژه

در استاندارد ایزو 21500 به شایستگی کارکنان پروژه هم پرداخته شده است. در استاندارد مدیریت پروژه، کارکنان پروژه بایستی به‌منظور دستیابی به اهداف خرد و کلان، شایستگی‌هایی را در اصول و فرآیندهای مدیریت پروژه کسب کنند. بر اساس استاندارد ایزو 21500 هر تیم پروژه نیاز به افراد شایسته‌ای دارد که قادر به استفاده از دانش و تجربه خود برای فراهم کردن اقلام قابل تحویل پروژه باشند. هر گونه فاصله میان شایستگی موجود و مطلوب تیم پروژه می‌تواند ریسک‌هایی را به پروژه تحمیل کند، از این‌رو لازم است مورد توجه قرار بگیرد.

شایستگی‌های مدیریت پروژه به سه دسته تقسیم‌بندی می‌شوند:

  • شایستگی‌های فنی: آشنایی با اصطلاحات فنی، مفاهیم و فرآیندهای مدیریت پروژه، که دراستاندارد ایزو 21500 شرح داده شده‌اند.
  • شایستگی رفتاری: این نوع شایستگی مربوط به روابط شخصی طبق مرزهای تعریف شده در پروژه است.
  • شایستگی محتوایی: شایستگی محتوایی مربوط به مدیریت پروژه داخل محیط سازمانی و محیط خارجی است.